Waarom ‘meta-skills’ juíst nu het verschil maken
In gesprek met dr. Monique Hammink - auteur boek Van Magie naar Meesterschap
Er wordt veel van professionals gevraagd. Op de plek waar strategie en realiteit elkaar ontmoeten wringt de menselijke maat soms met systemen en de urgentie van noodzakelijke veranderingen.
Vraagstukken stapelen zich op: hoe vind je goede mensen in een krappe arbeidsmarkt, hoe voorkom je uitval, hoe begeleid je mensen in tijden van verandering, hoe zorg je voor inclusiviteit op alle lagen van de organisatie, hoe bind en boei je mensen en hoe zorg je dat iedereen zijn talent verder kan ontwikkelen — en dat alles graag snel, met impact én met compassie.
De verleiding van houvast zoeken in modellen
Het is verleidelijk om onder druk te leunen op beschikbare tools, beleid en bekende modellen. Maar daarmee kom je er vaak niet. De professional die écht het verschil maakt doet iets anders. Die verbindt zich allereerst met zichzelf. Hij of zij weet goed wie hij is, wat zijn drijfveren zijn, waar hij trouw aan wil blijven, wat zijn valkuilen zijn en waar zijn kracht ligt. Vanuit dat zelfbewustzijn volgt de verbinding met anderen . Of het nu collega’s, teams, klanten of partners zijn, en met de context waarin je werkt: de veranderende omgeving, de samenleving, en de opdracht die voor je ligt.
De 9 meta-skills — jouw innerlijke instrumentarium
In mijn boek Van Magie naar Meesterschap onderzocht ik wat maakt dat sommige mensen iets lijken te hebben waardoor ‘alles’ lukt. Het lijkt bijna magisch — bijvoorbeeld die professional die altijd precies de juiste toon vindt in lastige gesprekken, of diegene die, juist als iets bijna escaleert, met de meest passende oplossingen komt die door anderen worden omarmd… Terwijl anderen die schijnbaar hetzelfde proberen maar blijven ploeteren door de spreekwoordelijke modder.
We vonden negen meta-skills die het verschil lijken te maken. Een meta-skill is een diepgewortelde én overstijgende houding, een soort ‘grondtoon’, die bepaalt hoe je mentaal, emotioneel en gedragsmatig omgaat met uitdagingen, relaties en verandering. Deze meta-skills helpen je om effectief, adaptief en authentiek te handelen in uiteenlopende situaties en vergroten je flexibiliteit en effectiviteit, ongeacht de specifieke context waarin je je bevindt.
Meta-skills vormen jouw ‘grondtoon’ in leven en werk en kun je ontwikkelen
Wat kun je doen om meer van die ‘magie’ in je dagelijkse werk te ervaren? Je meta-skills ontwikkelen kan de sleutel zijn. Werken vanuit één specifieke methode of model blijkt vaak maar tijdelijk effectief, en is niet altijd eenvoudig te herhalen in andere situaties. Door je meta-skills te trainen ga je niet alleen meer verbinding met jezelf voelen, maar ben je ook moeitelozer in contact met anderen en met de wereld om je heen — zodat je optimaal kunt bijdragen en impactvol kunt zijn.
Hieronder vind je een compacte beschrijving van de 9 meta-skills. In de basis hebben we deze meta-skills allemaal in ons, maar we zijn ons er lang niet altijd bewust van, of we hebben ze nog onvoldoende getraind in ons leven. Er zit geen vaste volgorde in meta-skills; de kunst is ze in elke situatie samen te brengen die op dat moment nodig zijn.
Beweging ontstaat waar het raakt. Kun je aanwezig blijven bij wat er schuurt?
Je weet of voelt het regelmatig. Iets kan anders, ik ‘moet’ hier iets mee maar vind het spannend. Sommige mensen komen dan moeilijk écht in beweging, terwijl anderen de neiging hebben om te snel er van weg te gaan of erlangs te fladderen. ‘In beweging komen’ vraagt om stilstaan bij wat zich aandient. In jezelf of in de wereld. Kunnen verduren van wat er is. Volhouden. Erbij blijven. En het écht aangaan. Wezenlijke keuzes maken en stappen zetten. Hoe langzaam of snel dat ook gaat.
Leiderschap en professioneel handelen vragen — op alle niveaus — vaak om gesprekken waarin de neiging kan ontstaan mee te gaan in het verhaal van de ander, te sussen, op te lossen. Maar duurzame, gedragen beweging ontstaat pas als je even stil durft te staan en blijft bij wat raakt: Wat gebeurt hier echt? Wat maakt dit spannend? Wat vraagt dit van ons? Ongemak kunnen verdragen geeft ruimte om écht te verbinden en vanuit vertrouwen in beweging te komen. En daarmee komen we bij de tweede meta-skill.
Vertrouwen als Basis: kun je – ook als het ingewikkeld is- de juiste balans vinden tussen vertrouwen geven en heldere kaders bieden?
Mensen die deze meta-skill in de vingers hebben voelen deze balans moeiteloos aan. Ze weten dat vertrouwen zonder alertheid of een gezond kritisch vermogen naïef wordt en maakt dat je mogelijk belangrijke informatie mist om tot goede besluiten en acties te kunnen komen. Terwijl te kritisch kijken en vooral alert zijn op mogelijke gevaren en tegenslagen, of teleurstellingen verwachten, niet helpt in het bouwen van constructieve relaties en het leiden van transformaties.
Vertrouwelijke gesprekken, kwetsbare vragen, moedige keuzes… Zonder (voelbaar) vertrouwen verstoppen mensen hun twijfels, verdwijnt eerlijkheid en mislukken veranderingen doordat het ‘gedoe’ onder water verdwijnt. Echter vertrouwen betekent niet naïef zijn of zomaar alles aannemen. Vertrouwen als basis betekent ook heel goed weten en open en helder communiceren wat de kaders zijn en de goede vragen stellen op het goede moment.
Anders (durven) Kijken: ben je in staat -steeds weer- ruimte te creëren in jezelf voor nieuwe oplossingen
De kunst van anders kijken is vooral nieuwsgierig kunnen zijn en blijven in iedere situatie. Dat betekent niet met alle winden meewaaien. Je neemt steeds verschillende ideeën en perspectieven mee in je denken en handelen. Weten wie jijzelf bent en waar je van bent, helpt om niet overspoeld te worden door ‘alles wat ook nog waar is’. Je bent als het ware je eigen anker. Tegelijkertijd verrijk je jezelf door je horizon te verbreden – en heb je ook nog plezier in het ontdekken van nieuwe dingen. In jezelf, in de ander en in de context.
Professionals en leiders zien vaak als eerste dat het oude niet meer werkt. Durf je dan het systeem te bevragen, patronen te benoemen en te zoeken naar oplossingen buiten het vertrouwde? Heb je in jezelf de grondtoon ontwikkeld die je altijd weer open en nieuwsgierig maakt naar vragen als: Wat als het óók anders kan? Wat vraagt deze situatie van ons dat we nog niet eerder hebben gedaan?
Bezielde Richting: Weet waar je het voor doet — juist als het lastig wordt
Deze meta-skill vraagt om concreet handen en voeten te geven aan je bezieling. Niet gaan zitten wachten tot je ‘het precies weet’, maar in het moeras van het leven gewoon op pad gaan en de dingen doen in lijn met wie jij wilt zijn.
Leiders en professionals bewaken niet alleen processen, maar ook de bedoeling van die processen. Waarom bestaat de organisatie? Welk verschil wil zij maken? Hoe blijft ons werk menswaardig? Maar bewaak jij ook je eigen ‘why’? Waarom jij deze rol gekozen hebt? Wat jou voedt? Waar jij van aan gaat? Wat jouw werk voor jou betekenisvol maakt? Zodat jij kunt blijven voelen dat jouw bijdrage ertoe doet.
Ontspannen Gedrevenheid: Doen wat nodig is, zonder jezelf te verliezen
De benaming van deze meta-skill heeft een paradox in zich: ontspannen-gedrevenheid.
Doorschieten in je gedrevenheid leidt tot workaholisme terwijl te veel ontspanning tot apathie en richtingloosheid. Deze meta-skill gaat over het verschil tussen gezonde toewijding en ongezonde overbelasting begrijpen, herkennen en leven.
Professionals en leiders zijn vaak eindeloos loyaal. Naar de organisatie én naar de mensen met wie zij werken. Ze willen helpen, oplossen, dragen. Maar als jij opbrandt, brandt ook jouw invloed en impact op. Ontspannen gedrevenheid betekent dat je je grenzen bewaakt, een ritme vindt en houdt dat werkt voor jou, en opladen ziet als onderdeel van jouw vak. Niet alles hoeft nu. Niet alles is jouw taak. Doe wat wél moet, en bij jou hoort, met volle gedrevenheid, passie en commitment. “Use what you need, rest what you don’t” en maak daar wijze keuzes in om duurzaam betekenisvol te kunnen zijn.
Veerkracht & Verandervermogen: Meebewegen met de storm
Verankerd zijn in jezelf, goede wortels hebben en tegelijkertijd flexibel en beweeglijk kunnen zijn, zijn cruciaal in iedere rol waar veranderingen een dagelijks gegeven zijn. Dat is een dynamisch proces waarbij persoonlijke en omgevingsfactoren elkaar voortdurend beïnvloeden. De kunst is beide polen van de paradox tegelijkertijd te kunnen laten bestaan.
Leiders en professionals staan midden in veranderingen, vaak zónder dat de route al helder is. Veerkracht en verandervermogen helpen dan. Kun je meebewegen als de plannen weer wijzigen, zonder je eigen anker te verliezen? Kun je de lol vinden in weer opstaan en kijken naar wat wel kan als de zoveelste golf is langsgekomen?
Ruimte geven, Verbinden & Begrenzen: Clear is Kind
De kunst van deze meta-skill zit in de balans tussen er zijn voor de ander (wat in de doorgeschoten versie ervoor zorgt dat je jezelf verliest en te veel geeft) en verbonden blijven met jezelf (wat in de doorgeschoten versie kan maken dat je je te weinig verbindt of rekening houdt met de ander). Magie ontstaat als je in staat bent ‘en-en-en’ tegelijkertijd te doen: ruimte geven (aan jezelf én de ander), je verbinden (met jezelf én de ander) én begrenzen.
Professioneel handelen en leiderschap vragen om verbinden, maar ook begrenzen. Om ruimte te geven aan talent, maar ook helder zijn in verwachtingen en mogelijkheden. Het vraagt luisteren naar emoties, zonder daarin mee te gaan.
Showing Up: Jouw plek innemen in dienst van wat nodig is
Doe je wat je doet omdat het je persoonlijk wat oplevert vanuit je ego of stap je in je rol ten dienste van de mensen voor wie je het doet en van je opdracht? ‘Showing up’ betekent volledig aanwezig zijn, verantwoordelijkheid nemen en je rol innemen, zonder door te slaan in te veel ruimte innemen voor persoonlijke macht of status; of juist te weinig ruimte nemen en je eigen invloed ontkennen en niet doen wat nodig is.
Als leider of professional zie je soms dingen die anderen niet zien. Patronen, cultuur, gedrag. Showing Up vraagt dat je opstaat en je rol inneemt. Ook als dat ongemakkelijk is en je weerstand voelt. Voor jezelf en je eigen rolintegriteit én voor de toekomst van de organisatie en de mensen voor en met wie je werkt. Je neemt ruimte in. Niet vanuit ego, maar vanuit een groter belang.
Eigen-wijze Patronen: ‘Leren met humor — en opnieuw beginnen’
Deze meta-skill gaat over het herkennen van en aangaan van thema’s en situaties die om de zoveel tijd terug (lijken te) komen. Over patronen ontdekken. Over accepteren en oké zijn met wat zich steeds weer aandient in die schijnbaar ongrijpbare tussenruimte tussen weten en doen. En je tegelijkertijd realiseren dat je in staat bent deze patronen om te buigen, door ‘gewoon weer’ in beweging te komen en stappen te blijven zetten. Om zo de weg van magie naar meesterschap af te leggen.
Professionals en leiders kennen als geen ander de terugkerende thema’s: leidinggevenden die blijven vallen in oud gedrag; teams die steeds hetzelfde conflict herhalen; veranderingen in visie en strategie die weerstand oproepen. Het helpt om daar met een beetje humor naar te kijken. En tegelijkertijd het wel aan te gaan. Te benoemen. Met mildheid. Zonder beschuldigingen. Maar wel met de intentie te veranderen in de richting van meer helpend gedrag: Welke kleine stap helpt nu wél? Omdat patronen terugkomen tot we het werkelijk anders gaan doen.
Waarom HR-meta-skills onmisbaar zijn
De uitdagingen van vandaag vragen niet alleen systemen en plannen, maar vooral stevig innerlijk leiderschap. Professionals en leiders die hun meta-skills ontwikkelen:
- blijven gezond in de drukte
- houden scherpte én hart
- kunnen schuren zonder te breken
- zien kansen voorbij regels
- bewegen mensen vanuit betekenis
- worden een gids en bron van vertrouwen in hun organisatie
Meta-skills maken je impactvol, zonder dat je harder hoeft te werken. Ze maken je effectiever, veerkrachtiger en menselijker tegelijk.
Herkennen, ontwikkelen en léven
Het helpt in je rol, in je leiderschap en in je professionele ontwikkeling als je je meta-skills bij jezelf leert herkennen. Ken je eigen neigingen, zodat je bewuster kunt kiezen wat je nodig hebt in elke situatie. Sommige meta-skills gaan je van nature gemakkelijk af; andere vragen oefening. Geef jezelf de ruimte om jouw repertoire te vergroten zodat je meer keuzevrijheid hebt — en je met vertrouwen elke storm kunt navigeren.
Reflectievraag:
''Welke meta-skill vraagt vandaag jouw aandacht — zodat jij duurzaam het verschil kunt blijven maken waar het ertoe doet"?
Van Magie naar Meesterschap- Leer en lees zoals jij wilt!
Omdat mensen op verschillende manieren geraakt worden (en je geraakt moet worden voor er iets in beweging komt), is Van Magie naar Meesterschap opgebouwd uit een vijftal elementen, die je los van elkaar of geïntegreerd kunt lezen:
- Een persoonlijk verhaal: fragmenten uit mijn eigen leven en werk rond de meta-skills. Zodat jij deze misschien ook wat makkelijker kunt herkennen in je eigen leven.
- Een aantal compacte theoretische concepten, ofwel ‘snippets’, als onderbouwing van de meta-skills. Handig voor als je hoofd wil snappen hoe het nou werkt.
- Rakende en heldere fragmenten van gesprekken met ‘meesters’, die hun licht laten schijnen op deze meta-skills. Haal je inspiratie uit hoe zij het doen!
- Oefeningen om de meta-skills te ontwikkelen. En toe te passen in je leven en werk.
- ‘Spoken Word’ door een jonge performer. Die met geheel frisse blik weer een andere kijk geeft op deze meta-skills.
